Ajanlar nasıl kurulur ve çalışır

Yapı taşları

Görsel ajan tasarımcısında her ajan sekiz yapı taşından kurulur. Aynı yapı taşları Otonom Ajan tarafından da kullanılır; diyalogla üretilen bir ajan, elle tasarlanan ajanla aynı biçimde çalışır ve izlenir.

Süpervizör → alt ajan → süpervizör deseni

Aginies’in temel yürütme deseni budur. Süpervizör tek bir uzman değil, planlayıcı ve birleştiricidir; uzman ajanlar dar ve iyi tanımlı görevleri üstlenir. Kontrol her adımda süpervizöre geri döner; böylece bir alt ajanın hatası tüm süreci bozmaz.

1. Süpervizör talebi alır ve hedefi yapılandırılmış adımlara böler.
2. Her adımı uygun uzman ajana devreder; bağımsız adımlar paralel koşar.
3. Alt ajan kendi modeli ve araçlarıyla çalışır, sonucu ve gerekçesini döndürür.
4. Süpervizör sonucu doğrular, birleştirir ve bir sonraki adıma karar verir.
5. Onay gerektiren adımda süreç durur; karar kaydedilir, sonra devam eder.
6. Tamamlanınca sonuç kanala iletilir; tüm iz denetim kaydına yazılır.

Yürütme durumludur: adımlar, ara sonuçlar ve araç yanıtları saklanır. Bir bağımlılık başarısız olduğunda süpervizör yeniden dener, yedek modele geçer ya da insana yükseltir; süreç kaldığı yerden devam eder.

Araçlar ve MCP politikaları

Ajanlar kurumsal sistemlere araçlar üzerinden ulaşır: REST API, veritabanı ve Model Context Protocol (MCP) sunucuları. Her araç okuma ya da yazma olarak sınıflandırılır ve kendi çağrı politikasını taşır. MCP Hub yalnızca onaylı sunucuları kataloglar.

• Okuma / yazma sınıfı: yazma araçları varsayılan olarak onay ya da eşik kuralına bağlıdır
• Araç başına çağrı politikası: izinli parametreler, hız sınırı, hangi ajan çağırabilir
• Girdi ve çıktı maskeleme: araca giden ve araçtan dönen hassas veri redakte edilir
• Her çağrı izde görünür: parametre, süre, yanıt kodu ve sonuç
• MCP Hub: onaylı sunucular, sürüm ve erişim yetkisi merkezi yönetimde
• Ajanlar arası iletişim (A2A) aynı politika çerçevesinde çalışır

Onaylar ve eşikler

İnsan onayı bir yapı taşıdır, sonradan eklenen bir kontrol değil. Kritik kararda süreç durur, karar yetkiliye bağlam ve gerekçeyle sunulur, verilen karar denetim izine yazılır. Eşikler ve yetkililer ajan tanımında belirlenir.

• Tutar eşiği: belirli bir değerin üzerindeki işlem yetkiliye gider
• Risk eşiği: skor ya da guardrail sinyali onay tetikler
• Politika istisnası: kural dışı talep her zaman insana düşer
• Geri alınamaz işlemler: silme, ödeme ve sözleşme değişikliği için zorunlu onay
• Yetkili rolü: şube yöneticisi, uyum ekibi, yayın yöneticisi gibi tanımlı roller
• Kill-switch: ajan ya da senaryo bazında anında durdurma ve otomasyon sınırı

Çalıştırma yaşam döngüsü

Her çalıştırma dokuz adım türünden oluşur. Kütüphanedeki her ajan sayfası, adımları bu türlerle gösterir; her adımın süresi, token kullanımı ve dokunduğu sistem izde kayıtlıdır.

1. Alım (ingest): sinyal gelir; ses, e-posta, API, mesaj ya da olay
2. Plan (plan): süpervizör hedefi böler ve yönlendirir
3. Getirme (retrieve): bilgi tabanı ya da veritabanında arama (RAG)
4. Akıl yürütme (reason): sınıflandırma, çıkarım, skorlama
5. Araç (tool): kurumsal sisteme okuma çağrısı ya da MCP aracı
6. Doğrulama (verify): guardrail, politika ve tutarlılık kontrolü
7. Onay (approval): insan kontrol noktası
8. Yazma (write): kurumsal sistemde durum değiştiren işlem
9. Bildirim (notify): müşteri ya da çalışan iletişimi

Bir çalıştırma alım adımıyla başlar, yazma ya da bildirim adımıyla biter. Uçtan uca gecikme, adım sürelerinin toplamından türetilir; çalıştırma başına maliyet, model çağrılarının token kullanımından hesaplanır ve senaryo, birim ve kanal bazında atfedilir.

Ajan kütüphanesi

Kütüphane 14 sektörde 63 ajan içerir. Her ajan gerçek ajan tanımlarından türetilmiş bir simülasyondur: süpervizör, uzman ajanlar, sistemler, adımlar ve onay kuralı tanımlıdır. Her biri Otonom Ajan ile aynı biçimde üretilebilir ve kurumun sistemlerine uyarlanabilir.

Bir ajan sayfası şöyle okunur:

• Başlık ve slogan: ajanın amacı ve sonuç odaklı özeti
• Tetikleyici ve sonuç: çalıştırmayı ne başlatır, bittiğinde ne doğru olur
• Kanallar: ses, e-posta, uygulama, API, WhatsApp, web ya da toplu iş
• Süpervizör ve ajanlar: her ajanın rolü, modeli ve araçları
• Sistemler: dokunulan core, CRM, ERP, ticketing, ödeme ve diğer sistemler
• Adımlar: yürütme sırasıyla adım türü, hedef sistem, süre ve token
• Onay kuralı: varsa insan kontrol noktasının eşiği ve yetkilisi
• Metrikler: aylık çalıştırma, başarı oranı, medyan süre, çalıştırma başına maliyet
• Esinlenilen desen: ajanın yansıttığı küresel uygulama; müşteri iddiası değildir

SDLC ajan ekibi

Code Aginies içinde beş rol, CI/CD hattında birlikte çalışır. Talepten üretime kadar süreci sahiplenirler; kod incelemesi ve üretim kararı her zaman insanda kalır. Her adım Jira, Git ve CI kayıtlarıyla izlenir.

• Proje Yöneticisi Ajanı: talepleri önceliklendirir, kapsamı ve bağımlılıkları netleştirir
• Analist Ajanı: kabul kriterlerini ve test senaryolarını yazar
• Mimar Ajanı: tasarımı ve etki analizini çıkarır
• Geliştirici Ajanı: dalda kodu yazar, PR açar
• Test Ajanı: birim ve entegrasyon testlerini üretir, çalıştırır, kapsamı raporlar

CI/CD hattında SAST, bağımlılık taraması ve staging duman testleri otomatik koşar. Üretim dağıtımı yayın yöneticisi onayına gider; acil düzeltmelerde aynı kapılar kısaltılmış süreyle uygulanır.

Canlı örnek: bir ajanın çalışması